Ana sayfaya dön

Nazar ve Haset Farkı: Nazar (Ayn) Nedir, Haset Nedir?

Yazan: Mustafa Ali

Kısaca

Haset kalpteki çekememezliktir: bir nimetin birinden gitmesini istemek. Nazar (ayn) ise hayranlık ya da haset dolu bir bakışla insana ulaşan zarardır; Hz. Peygamber ﷺ nazarın hak olduğunu söyledi (Müslim 2188). Kötü niyet olmadan, seni seven birinden bile gelebilir. Korunma ikisi için de aynıdır: Felak ve Nâs sureleri ve Hz. Peygamber’in ﷺ duaları.

Haset kalbin bir hâlidir: birinin nimetinden hoşlanmamak ve o nimetin ondan gitmesini istemek. Nazar (Arapçada ayn) ise bir bakış yoluyla, çoğu zaman da hayranlıkla bakan bir gözle insana ulaşan zarardır; Hz. Peygamber ﷺ nazarın hak olduğunu söyledi (Müslim 2188). Haset eden herkes zarar verebilir; ama nazar, haset etmeden sadece beğenen birinden de gelebilir. Bu yüzden Hz. Peygamber ﷺ, hoşuna giden bir şey gördüğünde bereket duası etmeyi öğretti (İbn Mâce 3509).

Ni’mah’ı App Store’dan indirNazar ve Haset Farkı: İkisi Aynı Şey mi?

Haset ve nazar karşılaştırması

HasetNazar (ayn)
Nedir?Birinin sahip olduğu nimetten hoşlanmamak ve o nimetin ondan gitmesini istemekBir bakış yoluyla insana ulaşan zarar
Nerede başlar?Kalpte, kişiyi görmeden bileHayranlık ya da haset dolu bir bakışla
Kötü niyet gerekir mi?Evet, onu haset yapan budurHayır, seni seven birinden de gelebilir
KaynaklardaKur’an 113:5, Buhârî 6065Müslim 2188, İbn Mâce 3509
Korunmak içinFelak Suresi, sabah akşam dualarıAynısı; ayrıca beğendiğin bir şey için bereket duası etmek

Âlimler ikisini birbirine çok yakın görür. Birçoğu nazarın çoğunlukla hasetle birlikte olduğunu açıklar ve aşağıdaki Sehl b. Huneyf hadisine dayanarak sadece hayranlığın da nazara yol açabileceğini belirtir. Bu, kavramların genellikle nasıl açıklandığına dair bir özettir, bir hüküm değildir.

Kaynaklar haset hakkında ne söyler?

De ki: "Yaratıkların şerrinden, bastırdığı zaman karanlığın şerrinden, düğümlere nefes eden büyücülerin şerrinden, hased ettiği zaman hasedcilerin şerrinden, tan yerini ağartan Rabbe sığınırım."
Felak Suresi 113:1–5 (Diyanet İşleri meali)
Hz. Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: Birbirinize buğzetmeyin, birbirinize haset etmeyin ve birbirinize sırt çevirmeyin; Allah’ın kulları olarak kardeş olun.
Anlamı: Buhârî, no. 6065

Kaynaklar nazar hakkında ne söyler?

Hz. Peygamber ﷺ nazarın hak olduğunu söyledi.
Anlamı: Müslim, no. 2188’in bir bölümü
Hz. Ümmü Seleme’nin aktardığına göre Hz. Peygamber ﷺ onun evinde, yüzünde koyu bir leke bulunan bir kız gördü ve şöyle dedi: Ona rukye yaptırın, çünkü ona nazar değmiş.
Anlamı: Buhârî, no. 5739

Birçok Müslüman, Türkiye’de “nazar ayeti” diye bilinen Kalem Suresi’nin 51. ayetini de nazarla ilişkilendirir. Diyanet İşleri meali bu ayeti bir önceki ayetle birlikte verir:

Rabbi onu seçip iyilerden kıldı. Doğrusu inkar edenler, Kuran'ı dinlediklerinde nerdeyse seni gözleriyle yıkıp devireceklerdi. "O delidir" diyorlardı.
Kalem Suresi 68:50–51 (Diyanet İşleri meali)

Nazar seni seven birinden gelebilir mi?

Sehl b. Huneyf hadisine göre evet. Onu beğenen kişi bir düşman değil, bir sahabiydi:

Âmir b. Rebîa, Sehl b. Huneyf’in görünüşünü beğendi ve Sehl hastalandı. Hz. Peygamber ﷺ, içlerinden birinin kardeşine neden zarar verdiğini sordu ve kişi kardeşinde hoşuna giden bir şey görürse onun için bereket duası etmesi gerektiğini söyledi.
Anlamı: İbn Mâce, no. 3509; sahih (Darussalam)

Bu yüzden Müslümanlar bir çocuğu, bir evi ya da bir başarıyı beğendiklerinde, kendilerine ait olsa bile “Bârekallâhu lek” ya da “Mâşâallah” der. Mâşâallah sözü Kehf Suresi’nin 39. ayetinde geçer; Diyanet İşleri meali bu ayeti çevresindeki ayetlerle birlikte verir:

Kendisiyle konuştuğu arkadaşı ona: "Seni topraktan, sonra nutfeden yaratanı, sonunda de seni insan kılığına koyanı mı inkar ediyorsun? İşte O benim Rabbim olan Allah'tır. Rabbime kimseyi ortak koşmam. Bahçene girdiğin zaman, her ne kadar beni kendinden mal ve nüfus bakımından daha az buluyorsan da: "Maşallah! Kuvvet ancak Allah'a mahsustur!" demen gerekmez mi? Rabbim, senin bahçenden daha iyisini bana verebilir ve seninkinin üzerine gökten bir felaket gönderir de bahçen yerle bir olabilir. Yahut suyu çekilir bir daha da bulamazsın" dedi.
Kehf Suresi 18:37–41 (Diyanet İşleri meali)

Korunma ikisi için de aynıdır

Hz. Peygamber ﷺ torunları için şu sözlerle Allah’a sığınırdı:

أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ، وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لاَمَّةٍ

Eûzü bi-kelimâtillâhi’t-tâmmeti min külli şeytânin ve hâmmetin ve min külli aynin lâmmeh.

Her şeytandan, her zararlı haşereden ve her kötü gözden Allah’ın eksiksiz kelimelerine sığınırım.

Buhârî, no. 3371

Hastalandığında Cebrail ona, hem nefsi hem de haset eden gözü anan şu sözlerle okudu:

بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ يُؤْذِيكَ مِنْ شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ أَوْ عَيْنِ حَاسِدٍ اللَّهُ يَشْفِيكَ بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ

Bismillâhi erkîke min külli şey’in yü’zîke, min şerri külli nefsin ev ayni hâsidin, Allâhu yeşfîke, bismillâhi erkîk.

Allah’ın adıyla sana okuyorum; sana eziyet veren her şeyden, her nefsin ve haset eden gözün şerrinden. Allah sana şifa versin. Allah’ın adıyla sana okuyorum.

Müslim, no. 2186
Hz. Âişe’nin aktardığına göre Hz. Peygamber ﷺ her gece yatağına girdiğinde İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okur, birleştirdiği avuçlarına üfler ve elleriyle vücudunu sıvazlardı; bunu üç kez yapardı.
Anlamı: Buhârî, no. 5017

Muskalar, nazar boncukları ve benzeri nesneler bu kaynakların öğrettiği yollar arasında yer almaz. Âlimler diğer uca karşı da uyarır: sürekli korku içinde yaşamak ve her zorluğu nazara bağlamak.

Bu sayfa dinî hüküm vermez; kaynakların söylediğini aktarır. Korunma ve şifa Allah’tandır ve hiçbir dua belli bir sonucun garantisi değildir. Aklına takılan belirli bir soru olursa ehil bir hocaya danış.

Yüzleri göstermeden nimetleri saklamak

Haset ve nazardan çekinen birçok aile daha az paylaşmayı ya da yüzleri göstermeden paylaşmayı seçer. Ni’mah, Müslümanlar için iPhone’da hazırladığımız bir şükür günlüğüdür: Bir fotoğraf, kimsenin yüzünün tanınmadığı bir çizime dönüşebilir ve yanında “… için Elhamdülillah” diye bir satır yer alır.

Uygulama nazardan ya da hasetten korunma vaat etmez; yalnızca yüzleri göstermez ve Allah’ın sana verdiklerini hatırlamana yardım eder. Kayıtların cihazında kalır.

Abonelik olmadan şükür günlüğü, hatırlatıcılar, Love Notes ve ayda 1 çizim dahildir. Ni’mah Pro ile daha büyük bir çizim kotası alırsın.

Ni’mah bizim kendi uygulamamızdır.

Ni’mah’ı App Store’dan indir
Ni’mah uygulamasında günün üç şükür notunun yer aldığı şükür günlüğü sayfası

Bir sonraki fotoğraftan önce

Mâşâallah de, bu akşam Hz. Peygamber’in ﷺ duasını çocuklarına oku ve bir anını yüz göstermeden günlüğünde sakla.

Anlarını Ni’mah’ta sakla

Sıkça sorulan sorular

Nazar ile haset arasındaki fark nedir?
Haset kalpteki çekememezlik, yani bir nimetin birinden gitmesini istemektir. Nazar (ayn) ise haset olsun ya da olmasın, bir bakış yoluyla insana ulaşan zarardır.
İslam’a göre nazar hak mıdır?
Hz. Peygamber ﷺ nazarın hak olduğunu söyledi (Müslim 2188) ve ona karşı rukye yapılmasını emretti (Buhârî 5738, 5739).
Kendi çocuklarıma nazarım değebilir mi?
Sehl b. Huneyf hadisi, haset olmadan duyulan hayranlığın da nazara yol açabileceğini gösterir. Bu yüzden Müslümanlar bir şeyi beğendiklerinde, kendilerine ait olsa bile bereket duası eder ve Mâşâallah der (İbn Mâce 3509, Kur’an 18:39).
İkisinden korunmak için ne okunur?
Sabah, akşam ve yatmadan önce İhlâs, Felak ve Nâs sureleri (Ebû Dâvûd 5082, Buhârî 5017); çocuklar için de “Eûzü bi-kelimâtillâhi’t-tâmmeh …” (Buhârî 3371).
Nazar ile ayn aynı şey mi?
Evet. Arapçada el-ayn denen şey, yani kem göz için Türkçede, Urducada, Farsçada ve başka dillerde nazar kelimesi kullanılır.

Kaynaklar

Ayrıca oku

İlgili rehberler

Yazar hakkında

Mustafa Ali

Mustafa Ali, Peygamber ﷺ şehri Medine’de yaşıyor ve orada İslami ilimler okuyor. Ni’mah’ı yüzlerin gösterilmediği İslami bir fotoğraf uygulaması olarak geliştirdi; böylece aileler anılarını nazara ve hasede açık bırakmadan saklayabiliyor.

Yardım ve iletişim